Bas Kolpa

Dierwelzijn

Allereerst wil ik me graag even aan jullie voorstellen: mijn naam is Bas Kolpa. Ik ben sinds 2011 werkzaam als varkensdierenarts bij de Oosthof. Hiervoor heb ik 15 jaar gewerkt in  een Brabantse varkenspraktijk en vervolgens 2 jaar lesgegeven aan de faculteit Diergeneeskunde te Utrecht in het begeleiden van varkensbedrijven. Gezien mijn achtergrond als docent heb ik voor het voorkeurkennisgebied welzijn gekozen.

Waarom?
In de pers wordt de discussie over welzijn in onze sector heel vaak gevoerd door mensen die nooit een varkensstal van binnen hebben gezien. Ze hebben er wel een mening over. Terwijl het juist de varkenshouders degenen zijn die invloed hebben op welzijn van hun dieren.

Even bijpraten: de laatste ontwikkelingen

De introductie van de welstandstal. Dit is onlangs toegelicht op het symposium op het bedrijf van de heer Roes waar ook wij een lezing verzorgt hebben over de rol van dierwelzijn. Deze stal ,een combinatie van welzijn en standarisering is voor varkenshouders een mogelijk alternatief voor de toekomst.  Veel boeren zijn door de nieuwe wet- en regelgeving tot tal van aanpassingen gedwongen. De verplichte luchtwasser is wel een van de ingrijpendste maatregelen. De Welstandstal is een varkensstalconcept dat innovatieve technieken op het gebied van stalinrichting, luchthuishouding en klimaatverbetering in de varkensstal samenbrengt en standaardiseert. Door een perfect klimaat te creëren worden meerdere doelen gediend en ervaart de omgeving minder overlast van de stallen.

Uitsparing luchtwasser

Door bij de bron te beginnen en alle aspecten te optimaliseren en standaardiseren is binnen een relatief kort tijdsbestek deze innovatieve stal te realiseren. Denk hierbij aan sturing van het mestgedrag, een verlaagde infectiedruk (minder antibiotica) en stofionisatie (minder stof en minder geur). Stof, gas, bacteriën, ammoniak, licht, (verse) lucht en luchtvochtigheid spelen hierbij een grote rol. Hierdoor zijn veel directe voordelen te behalen. De grootste is wel dat de aanschaf van een luchtwasser niet meer noodzakelijk is. Daarnaast is het systeem eenvoudig uit te breiden en wordt een optimaal rendement verkregen. De Welstandstal is een onderhoudsvriendelijke stal die de boer bovendien arbeidsbesparing oplevert.
Ook het dier is er bij gebaat door rust, reinheid, regelmaat en ruimte, wat daarnaast ook de groeiverbetering ten goede komt.

Bevordering van dierenwelzijn

Met dit innovatieve stalsysteem, universeel toepasbaar binnen de varkenssector,
hebben alle partijen voordeel:
> Het varken is gezonder en groeit sneller;
> Het dierenwelzijn levert de varkenshouder geld op en deze werkt daarnaast in een beter klimaat;
> De slachterij heeft homogenere koppels en minder afkeur; en
> De omgeving wordt minder belast met gassen, stof, bacteriën en geuren.

Nieuwe dierwelzijnsstandaard

De Welstandstal moet een laagdrempelig platform worden voor zowel boer als toeleveranciers. Door ook milieuorganisaties, de dierenbescherming en slachterijen te overtuigen van het dierwelzijn en de lage milieubelasting is het eenvoudiger om een Welstandstal te bouwen met een nieuwe dierwelzijnsstandaard.

Afbeelding: cr_mega_139_pig[1]

Dierwelzijn

Maar wat is eigenlijk welzijn?

In Utrecht leerde ik de studenten dat de belangrijkste onderbouwing van welzijn, de 5 vrijheden van Brambel, zijn.
Wat zijn die? Een dier heeft welzijn als deze vrij is van:

1. van dorst, honger en onjuiste voeding;
2. van fysiek ongerief;
3. van pijn, verwondingen en ziektes;
4. van angst en chronische stress;
5. om hun natuurlijke (soorteigen) gedrag te vertonen.

Als je hier over nadenkt zie je hoe belangrijk de man of vrouw in de stal is. Omdat ik denk dat we de discussie over welzijn nog meer in onze eigen handen moeten nemen, moeten we continue bedenken hoe we het welzijn van onze dieren kunnen verbeteren. Hierbij mogen we onze kostprijs/opbrengst, in Europees verband, niet uit het oog verliezen.

Hoe vertaal je dit naar de stal? Bijvoorbeeld:

  • Goed draaiende varkensbedrijven hebben altijd structuur. Door hierop te varen, wordt er niet achter de feiten aan gelopen, maar ervoor. Juist dit heeft invloed op het welzijn van het dier.
  • Kijken naar varkens: veel mensen zien alleen “het maken van meters” als echt werk. Goed kijken is echter ook werk. Het kijken naar diersignalen maakt het vroegtijdig ingrijpen mogelijk. Welke beschadigingen accepteer je en welke niet, welk gedrag wijst op gezondheid en welke niet? Als varkens op elkaar liggen hebben ze het koud. Al staat er 30 graden op het klimaatkastje, de dieren hebben nog steeds een ondertemperatuur. Het dier heeft altijd gelijk.
  • Ook de omgang met het dier kan soms beter. Een varken laat zich prima leiden met een schotje. Rustig omgaan met dieren vermindert stress en verhoogt arbeidsefficiëntie.
  • Hoe zeugen worden opgevoerd in dracht- en kraamstal heeft een directe invloed op de gezondheid en dus welzijn van hun biggen.
  • Conditie van de zeugen is de basis voor een zeugenbedrijf.
  • Bij bouw van stallen kan er nog veel verbeterd worden. Bijvoorbeeld de Pro Dromi  kraamstallen, waarin zeugen los lopen, zijn initiatieven die nog ver van ons bed lijken, maar er toch uiteindelijk gaan komen. Het eist wel nog meer diergerichtheid. Juist de Nederlandse varkenshouder kan door zijn vakmanschap met dit soort systemen werken.
  • Het inzetten van ontstekingsremmers/pijnstillers kan bv bij griep soms al voldoende zijn. Los van de discussie over antibiotica: zieke dieren verdienen een behandeling.


Op het punt van welzijn heeft onze sector de afgelopen jaren al heel veel stappen genomen. Denk bijvoorbeeld aan groepshuisvesting, gezondheidsbeleid en meer kennis en vakmanschap.
Zoals gezegd geldt voor het onderwerp welzijn de regel dat het beter is dat we zelf het initiatief nemen/houden en zo voorkomen dan anderen dat doen.
Juist in onze sector zelf zit de kennis om dit verantwoord te doen.