Hoefbevangenheid: het gevolg van een hormoonziekte

Heeft u zich wel eens afgevraagd waarom dat ene paard of pony steeds weer hoefbevangen wordt en de anderen uit dezelfde kudde niet? Naar deze vraag is de laatste jaren veel onderzoek gedaan en steeds meer wordt duidelijk. Het is niet alleen belangrijk om de hoefbevangenheid zelf te behandelen, maar juist ook de oorzaak: voorkomen is namelijk beter dan genezen! 

PPID en EMS: de grote boosdoeners

De verstoring van de hormoonbalans is de meest voorkomende oorzaak van hoefbevangenheid. Aandoeningen die voor zo’n verstoring van de hormoonhuishouding zorgen zijn pituitary pars intermedia dysfunction (PPID, voorheen de ziekte van Cushing genoemd) en het equine metabole syndroom (EMS). Deze paarden of pony’s worden vermoedelijk herhaaldelijk hoefbevangen door een afwijkende suikerstofwisseling . Dit gebeurt vaak na het grazen op een ‘vette’ weide of na het eten van krachtvoer. Uit enkele onderzoeken blijkt dat meer dan 80% van de paarden met hoefbevangenheid lijdt aan PPID of EMS.1,2  In het najaar is PPID in ongeveer 70% van de gevallen de veroorzaker  van deze ernstige voetaandoening.3 PPID werd voorheen gedacht de meest voorkomende oorzaak bij iets oudere paarden of pony’s te zijn en EMS bij de iets jongere dieren. Dit betekent niet dat bij jongere paarden geen PPID voorkomt. Uit recent nog niet gepubliceerd Engels onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de paarden tussen de 10 tot 15 jaar met een geschiedenis van hoefbevangenheid, PPID heeft.3,4 
Andere minder vaak voorkomende oorzaken van hoefbevangenheid zijn ziekten elders in het lichaam. Hierbij worden gifstoffen gevormd. Voorbeelden zijn: baarmoederontsteking als gevolg van achterblijvende nageboorte, diarree en ernstige longontsteking. Overbelasting van de voet kan ook een oorzaak zijn (b.v. door het niet willen belasten van een ernstige pijnlijk been aan de andere zijde, of door het lopen op een harde ondergrond). 
 

Als een paard of pony aan de pijnlijke ernstige acute vorm van hoefbevangenheid lijdt, dient er direct actie te worden ondernomen. Omdat de gevolgen groot kunnen zijn, is het consulteren van de dierenarts altijd noodzakelijk!
Een paar dingen kunt u alvast doen: loop niet met uw paard en zorg dat de voeten gekoeld worden. Paarden die hoefbevangen zijn willen de voeten graag ontlasten. Geef het paard daarom een plek waar hij kan liggen. De dierenarts zal medicijnen geven die de pijn en ontsteking remmen en soms ook medicijnen die de doorbloeding stimuleren. 
 

Hoefbevangenheid verdient bloedonderzoek

Bij hoefbevangenheid is het heel belangrijk om er samen met de dierenarts achter te komen wat de oorzaak is, zodat deze ook behandeld kan worden. Een bloedonderzoek kan hierbij erg nuttig zijn. Ook wanneer uw paard geen acute aanval heeft, maar herhaaldelijk hoefbevangen is, kan bloedonderzoek extra informatie geven. PPID en EMS zijn met bloedonderzoek aan te tonen. Bespreek met uw dierenarts het testen op PPID en EMS en stel een behandeling in, zodat de kans op hoefbevangenheid kleiner wordt!

Meer weten over PPID? Ga naar www.ppidbijpaarden.nl.

Referenties:  1. Donaldson MT, Jorgensen AJ, Beech J. (2004) Evaluation of suspected pituitary pars intermedia dysfunction in horses with laminitis. Apr 1;224(7):1123-7. 2. Karikoski NP, Horn I, McGowan TW, McGowan CM. (2011) The prevalence of endocrinopathic laminitis among horses presented for laminitis at a first-opinion/referral equine hospital. Domest Anim Endocrinol. 2011 Oct;41(3):111-7. 3. ‘Talk about laminitis’ campagne (2012), 3567 paarden in augustus t/m november onderzocht op PPID,  Groot Brittannië, data on file Boehringer Ingelheim.  4. Rendle D.(2013). Nieuwe inzichten in de diagnostiek van PPID bij het paard. Dier en Arts, nr 8/9. 5. Prongatz M.C, Graubener C, Wehrli Eser M. (2010) Equine Cushing Syndrom – Wirkungen einer Langzeittherapie mit Pergolid. Pfedeheilkunde 26(4):598-603